Psorijaza

Psorijaza je veoma često, genetski uslovljeno, oboljenje kože u čijem formiranju učestvuju nepoznati i različiti provocirajuci faktori - psihološka trauma, infekcija ili lekovi. Tip nasledja oboljenja nije u potpunosti razjašnjen, pretpostavlja se da osoba mora biti fenotipski predisponirana.

psorijaza tretman lečenje

Oko 3% populacije boluje od psorijaze i koliko god postoje dobre terapije za ovo oboljenje pacijenti su najčešce nezadovoljni zbog izuzetnog estetskog uticaja oboljenja na njihov život.

Kada se psorijaza najčešće javlja?

Psorijaza se može prvi put pojaviti u bilo kojem dobu života, od odojčeta do iza 60. godine. Dva najčešća pika su sa oko 30 godina i iza 50. godine života. Muškarci i žene podjednako oboljevaju iako se kod žena oboljenje uglavnom ranije manifestuje. Naslednost psorijaze je 35 do 90 % i vrlo je kompleksna a ukoliko jedan roditelj ima dijagnostifikovano oboljenje mogućnost da ga dete nasledi je 15%.

Kako se oboljenje manifestuje?

Psorijaza se može manifestovati sa svega nekoliko promena veličine novčića, sa zadebljanom, crvenom kožom prekrivenom beličastim debelim ljuspicama. Najčešće na laktovima i kolenima, tj spoljnim stranama ekstremiteta. Takodje, može biti praćena učestalim svrabom ali kod manjeg procenta obolelih. Nasuprot ovom opisu kod nekih osoba se pojavljuju ploče na čitavim površinama tela, lica, poglavine, nekada praćene sterilnim gnojanicama. Psorijaza može čak zahvatiti površinu čitavog tela (eritrodermija), kada je pacijent životno ugrožen. Radi se o imunološkom upalnom procesu kože, koji nije infektivan i ako ga nekada mogu isprovocirati bakterijska žarista u organizmu. Kod 40% obolelih mogu biti zahvaćeni i zglobovi.

Ogromne su varijacije u izgledu i dinamici pojavljivanja oboljenja. U mehanizmu nastajanja promena na koži leži ubrzano deljenje ćelija, sa nakupljanjem velikog broja T limfocita. Okidači su spoljni faktori, najčešće trauma bilo u smislu virusnog oboljenja, bakterijske infekcije (streptokokna upala grla), bilo emotivnog stresa. Za 2 do 6 nedelja dolazi do pojave prvih promena koje odgovaraju psorijazi. Lekovi, alkohol i cigarete provociraju pogoršanje toka bolesti. Morska voda i umereno sunčanje imaju blagotvoran uticaj na ovo oboljenje. Ipak, izgoreti na suncu često znači opsežne i nove promene oboljenja.

Kako se leči psorijaza?

Terapijski pristup mora biti različit za svakog pacijenta u zavisnosti od oblika i rasprostranjenosti oboljenja. Kortikosteroidni kremovi, sa ili bez salicilne kiseline, najčešće su prva terapijska linija blage i lokalizovane psorijaze, posebno na pregibima ekstremiteta i genitalijama. Apliciranje leka pod običnom folijom značajno pojačava njegovo dejstvo. Često se kortikosteroidni kremovi kombinuju sa kremovima koji sadrže Vitamin D3 (kalcipotriol) ili sintetički vitamin A (tazaroten). Dugo i uspešno korišćeni produkti katrana najčešće se koriste kod manjeg uspeha navedenih susptanci. U terapiji opsežnih oblika psorijaze i oblika psorijaze praćenih upalom zglobova koriste se lekovi koji spadaju u grupu citostatika (Metotrexat), ali koji se daju u tako malim dozama da imaju imonomodulatorno dejstvo - ne citostatsko. Izomeri sintetičkog vitamina A - acitretini, su preporučljivi kod psorijaze dlanova i tabana praćenih gnojanicama.

UVA i UVB zračenja su vrlo uspešna u tretmanu psorijaze, sa ili bez dodatka supstanci koje intenzivnije vezuju UV zrake - psoraleni. U ovom tipu terapije je iskorišćeno povoljno dejstvo sunčevih zraka na osobe koje boluju od psorijaze. Morska voda sa mnoštvom minerala i sunčeva svetlost (UV zracenje) rezultiraju povlačenjem blagih oblika psorijaze. UVA i UVB zračenja imaju imunomodulatorno dejstvo na kožu, zbog cega se smanjuje količina T limfocita u koži. Sa navedenim dejstvom smanjuju se i psorijatični pečati nastali umnožavanjem ćelija kože i nakupljanje belih krvnih zrnaca i medijatora upale. Obzirom da se istovremeno snižava imunitet kože i od drugih štetnih faktora, obolelim pacijentima se savetuje dozirano izlaganje suncu, uvek sa zaštitnim faktorom 20 ili 30. Biološki tretman je novi vid terapije koji prevashodno deluje na T limfocite. Tretmani su izuzetno skupi i izbor su za pacijente koji imaju psorijazni artritis - upalu zglobova ili neku kontraindikaciju za do sada navedene tipove terapija.

Ne treba izgubiti iz vida da svako oštećenje kože može dovesti do stvaranja novih promena.

Iako postoji široka paleta načina lečenja psorijaze, gotovo 40% pacijenata je nezadovoljno, najčešće zbog nemogućnosti trajnog izlečenja bolesti, kao i neprekidnog korišćenja terapije.

spec.dr Svetlana Djurišić, dermatovenerolog
dermatološka ordinacija DERMATIM, Beograd